اخبار مکه فی قدیم الدهر و حدیثه

معرفى اجمالى

أخبار مكة فى قديم الدهر و حديثه نوشته ابو عبدالله محمد بن اسحاق فاكهي است. گر چه تاريخ دقيق دوران حيات او بر ما پوشيده مانده، ليكن بي‌ترديد در سال 272 در قيد حيات بوده است. با تأسف جزو اوّل كتاب مفقود شده و نسخه موجود؛ شامل جزو دوم كتاب و بخش‌هايي از جزو اول است كه در ضمن كتاب‌هاي ديگر نقل شده بوده و با تلاش مصحّح محترم گردآوري گرديده است.

فاكهى با اَزرقى معاصر بود. مهم‌ترين اثر ارزشمند او اخبار مكه است كه فاسى درباره او گفته: كتاب اخبار مكه بسيار خوب است و فوايد زيادى در آن وجود دارد و ما را از كتاب ازرقى بى‌نياز كرده است.

ساختار

كتاب، شامل مطالب كتاب در شش جلد بيان شده است.

گزارش محتوا

در اين كتاب نصوص فراوانى از كتاب‌هايى كه به دست ما نرسيده، يافت مى‌شود، به طور مثال، مى‌توان از كتاب عروة بن زبير و مغازى موسى بن عقبه نام برد. فاكهى از كتاب عروه پنج روايت، و از كتاب مغازى موسى بن عقبه، سيزده روايت آورده است. وى از قول ابن عقبه، بيعت كنندگان در عقبه را نيز يادآور شده است. به عنوان نمونه، وى از موسى بن عقبه عن ابن‌شهاب آورده است، هفتاد و دو تن از افرادى كه از قبايل گوناگون در عَقَبه حضور داشته‌اند، ياد كرده است. به عنوان نمونه، وى از موسى بن عقبه از ابن‌شهاب آورده است.

محدث و تاريخ‌نگار معاصر ازرقى نيز كتابى با عنوان اخبار مكة فى قديم الدهر و حديثه نگاشته كه به لحاظ قدمت، پس از كتاب ازرقى جاى دارد. مباحث مشترك فروانى ميان دو كتاب هست؛ ولى او از ازرقى ياد نكرده است. فاكهى اهل مكه و سال‌ها پس از ازرقى زنده بوده و ازرقى و كتابش در روزگار او شهرتى داشته‌اند. با اين حال، فاكهى تنها از جدّ ازرقى، احمد بن محمد، ياد كرده و گزارش‌هايى را بى‌واسط نواده‌اش از او آورده است. ممكن است هر دو نويسنده از منبع يا منابعى مشترك سود برده باشند؛ ولى احتمال اقتباس فاكهى از ازرقى منتفى نيست. پس از اخبار مكه‌ى ازرقى و فاكهى مهم‌ترين اثر، كتاب شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام، نوشت تقى‌الدين الفاسى المكّى(م. 832ق.) است كه بسيارى از مطالب آن به گفت مؤلف، برگرفته از كتاب ازرقى است.

مشابهت مطالب اين كتاب با اخبار مكه ازرقي قابل انكار، ولي مي‌توان نزديكي دوران دو نويسنده و بهره‌گيري از منقولات مشابه را از مهم‌ترين عوامل اين تقارب به شمار آورد.

مباحثي كه در تعيين مصداق اركان مي‌تواند مورد تمسك قرار گيرد، عبارت‌اند از:

1 - جايگاه مقام ابراهيم(ع)

فاكهي، جايگاه مقام را در جوار كعبه، با عبارتي مشابه ازرقي نقل كرده و تنها تفاوتش اين است آن را به جاي جدّ ازرقي، به برخي از مكّيان اسناد داده است. مشابهت عبارت و حتي ترديد ميان دو عددِ هفتم و نهم، احتمال اقتباس فاكهي از ازرقي را تقويت مي‌كند.

فاكهي در موارد ديگري هم منقولات ازرقي از جدّش را با تعبير بعض المكّيين روايت مي‌كند. چنانكه محلّ نماز پيامبر را بنا به نقل برخي از مكّيان همين جايگاه اوليه مقام ابراهيم(ع) مي‌داند؛ در حالي كه ازرقي همين معنا را با عبارتي مشابه از جدش نقل مي‌كند.

2 - فاصله ركن شامي تا مقام ابراهيم

فاكهي نيز ركن شامي را در سمت مقام ابراهيم مي‌داند و فاصله مقام از ركن را با دقت، همچون ازرقي گزارش مي‌كند:

3 - فاصله اركان كعبه تا مناره‌ها

ركن شامي را فاكهي نيز در محاذات مناره مروه مي‌داند و فاصله آن دو را با عبارتي؛ مانند ازرقي نقل مي‌كند.

4 - فاصله ركن شامي تا باب بني‌شيبه

عبارت فاكهي در اين مورد؛ همانند عبارت ازرقي است.

 

جهت دانلود و مشاهده کتاب کلیک کنید

  • اندازه قلم
  •  

حقوق مولفان و ناشران

ﻣﺎ ﺑﻪ ﻫﯿﭻ ﻭﺟﻪ ﺑﺮ ﺁﻥ ﻧﯿﺴﺘﯿﻢ ﺗﺎ ﺣﻘﻮﻕ مادي و ﻣﻌﻨﻮﯼ ﻣﻮﻟﻔﺎﻥ ﻭ ﻧﺎﺷﺮﺍﻥ ﺁﺛﺎﺭ ﺭﺍ ﻧﺎﺩﯾﺪﻩ ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ ﻭ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺭﻭ ﺣﺪﺍﮐﺜﺮ ﺗﻮﺍﻧﻤﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﯾﻢ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﯿﻢ ﺭﺿﺎﯾﺖ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺟﻠﺐ ﮐﻨﯿﻢ و تا كنون موفق به اخذ بيش از 15000 مجوز از مولفين و ناشرين بوده ايم، اکنون اعلام میداریم ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﻋﺪﻡ ﺭﺿﺎﯾﺖ ﻣﻮﻟﻒ ﻭ ﯾﺎ ﻧﺎﺷﺮ با اعلام به ما، (بصورت کتبی) ﺁﻥ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺯ ﺩﺳﺘﺮﺱ ﺧﺎﺭﺝ ﻣﯽ ﮔﺮﺩﺩ.

 

شبکه های اجتماعی بازار کتاب

×

برای استفاده کاربردی تر از سایت ، اپلیکیشن بازار کتاب قائمیه را دانلود نمایید.

با کلیک بر روی این لینک عضو کانال تلگرام ما شوید.