السیوطی و جهوده فی علوم القرآن

معرفى كتاب

«الإمام السيوطي و جهوده في علوم القرآن»نوشتۀ دكتر محمد يوسف الشّربجي و به زبان عربى است.نويسنده در اين كتاب به معرفى و تبيين تلاشهاى جلال الدين سيوطى در عرصه علوم قرآني پرداخته است.نويسنده شاخص بودن سيوطى در علوم قرآنى،كثرت و تنوع آثار نگاشته شده توسط وى و پاسخ به انتقادات و اتهاماتى كه از جانب برخى از افراد به وى متوجه شده و نيز اشتباهات فراوانى كه در برخى كتب تراجم دربارۀ شرح‌حال وى رخ داده را انگيزه اصلى خود براى تأليف اين كتاب عنوان كرده است.وى در مقدمه كتاب به اهميت موضوع و انگيزه فوق پرداخته و سپس در بخش اول كتاب عصر سيوطى را از نقطه‌نظر سياسى و اجتماعى و علمى مورد بررسى قرار داده و تأثير آن را بر شخصيت سيوطى يادآور مى‌شود.

در ادامه به معرفى شهر«اسيوط»زادگاه سيوطى پرداخته و شرح‌حالى كامل از ميلاد، وفات،خانواده،ويژگى‌ها و فضايل اخلاقى و زندگانى علمى سيوطى ارائه مى‌نمايد.

در بخش بعدى كتاب،زندگانى علمى سيوطى به تفصيل مورد بررسى قرار گرفته و مناصب و مقاماتى را كه سيوطى حائز گرديده نظير منصب تدريس،افتاء و...و نيز درگيريهاى علمى وى با عالمان معاصر خويش،كه در سرتاسر زندگانى علمى وى قابل مشاهده است،و علل و اسباب اين درگيريها و مباحثات،مورد بررسى قرار گرفته است.در ادامه اين بخش به معرفى مشهورترين شاگردان سيوطى كه ارتباط تنگاتنگى با شيخ و استاد خويش داشته‌اند و نيز معرفى آثار سيوطى و اسباب فراوانى اين آثار و نيز روش سيوطى در نگارش اين آثار پرداخته شده است.

در بخش سوم كتاب تلاشهاى صورت گرفته از جانب سيوطى در خلق آثارى در موضوع علوم قرآنى تشريح و مؤلفات سيوطى در تفسير و علوم قرآنى و مهم‌ترين آثار وى در زمينۀ تفسير و نيز علوم قرآنى به نحو تفصيل معرفى گرديده است.

بخش پايانى كتاب به معرفى كتاب ارزشمند سيوطى؛يعنى«الاتقان في علوم القرآن» اختصاص يافته است.نويسنده در اين بخش ابتدا به توصيف و تعريف اصطلاح«علوم قرآنى» پرداخته و سپس تاريخچه‌اى از اين علم تا عصر سيوطى ارائه مى‌كند.همچنين روش سيوطى در «الاتقان»بيان و مهم‌ترين نظريات سيوطى در اين كتاب مورد مناقشه قرار مى‌گيرد.

بررسى مصادر«الاتقان»و نيز مقايسه«الاتقان»با«البرهان»زركشى از جهت شكل و ترتيب و مضمون،بررسى تأثير«الاتقان»در آثارى كه بعد از سيوطى در علوم قرآنى نگاشته شده و توجه ويژه عالمان به آن از جمله موضوعاتى است كه در اين بخش بدان پرداخته شده است.

ساختار كتاب

كتاب داراى يك مقدمه،چهار باب و يك خاتمه مى‌باشد.

هريك از ابواب كتاب خود مشتمل بر فصول متعددى است كه ذيلا ذكر مى‌شود.

الباب الاول:«عصر الامام السيوطي و حياته»دو فصل ذيل را دربرمى‌گيرد:

الفصل الاول:«عصر الامام السيوطى»كه بررسى اوضاع سياسى،اجتماعى و علمى زمان حيات سيوطى را عهده‌دار است.الفصل الثاني:حياة الامام السيوطي.

الباب الثاني:«حياته العلمية و آثاره»داراى دو فصل ذيل مى‌باشد:

الفصل الاول:«حياته العلمية»كه در آن به بررسى مناصبى كه سيوطى آنها را احراز كرده و نيز خصومات و منازعات علمى وى با عالمان عصر خويش پرداخته مى‌شود.الفصل الثاني:«آثاره»كه به معرفى شاگردان،آثار و...مى‌پردازد.

الباب الثالث:«جهود الامام السيوطى في علوم القرآن»داراى سه فصل ذيل مى‌باشد:الفصل الاول:مؤلفات السيوطى في التفسير و علوم القرآن.

الفصل الثاني:التعريف بأهم مؤلفاته في التفسير،كه به معرفى:الدر المنثور في التفسيربالمأثور،تكملة تفسير جلال الدين المحلى(المعروف بتفسير الجلالين)و نواهد الأبكار و شوارد الافكار مى‌پردازد.الفصل الثالث:في التعريف بأهم مؤلفاته في علوم القرآن كه لباب النقول في اسباب النزول،مفحمات الأقران

في مبهمات القرآن،تناسق الدرر في تناسب السور،مراصد الاطلاع في تناسب المقاطع و المطالع،معترك الاقران في إعجاز القرآن،المهذّب فيما وقع في القرآن من المعرّب،الإكليل في استنباط التنزيل و أسرار التنزيل را به معرفى مى‌نشيند.در معرفى هريك از اين آثار،نويسنده ضمن معرفى كتاب مطالب ارزندۀ ديگرى را مرتبط با موضوع كتاب مطرح مى‌كند.

الباب الرابع:«الاتقان في علوم القرآن»حاوى يك مقدمه كه در آن به تعريف اصطلاح«علوم قرآنى»،تاريخ علوم قرآن تا زمان سيوطى و غيره پرداخته شده است و نيز چهار فصل ذيل مى‌باشد:

الفصل الاول:منهج السيوطى في«الاتقان» كه در آن به معرفى كتاب،روش سيوطى در آن و مهمترين ديدگاههاى سيوطى در الاتقان پرداخته شده است.الفصل الثاني:به بررسى مصادر سيوطى در«الاتقان»مى‌پردازد.الفصل الثالث:المقارنة بين برهان الزركشي و إتقان السيوطى.الفصل الرابع:أثر الاتقان فيمن أتى بعده به بررسى تأثير الاتقان در آثارى چون:مفتاح السعادة و مصباح السيادة،الشهب الثواقب و السيوف الهندية و الاحسان في تعقيب الاتقان اختصاص يافته است.

در خاتمه هم مهمترين نتايج حاصله از مباحث مطرح شده در كتاب بيان و برخى توصيه‌ها در ارتباط با علوم قرآنى در زمان حاضر از جانب نويسنده ارائه گرديده است.

در پايان هم فهرست آيات،احاديث،اشعار،أعلام،مصادر و منابع و فهرست محتويات كتاب درج شده است.

نسخه‌شناسى

نويسنده كتاب دكتر محمد يوسف الشّزبجي است.اين كتاب در قطع وزيرى با جلد گالينگور در 720 صفحه نخستين‌بار در سال 1421 ه‍ -2001 م از سوى انتشارات«دار المكتبي للطباعة و النشر و التوزيع»سوريه منتشر شده است.

 

جهت دانلود و مشاهده کتاب کلیک کنید

حقوق مولفان و ناشران

ﻣﺎ ﺑﻪ ﻫﯿﭻ ﻭﺟﻪ ﺑﺮ ﺁﻥ ﻧﯿﺴﺘﯿﻢ ﺗﺎ ﺣﻘﻮﻕ مادي و ﻣﻌﻨﻮﯼ ﻣﻮﻟﻔﺎﻥ ﻭ ﻧﺎﺷﺮﺍﻥ ﺁﺛﺎﺭ ﺭﺍ ﻧﺎﺩﯾﺪﻩ ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ ﻭ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺭﻭ ﺣﺪﺍﮐﺜﺮ ﺗﻮﺍﻧﻤﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﯾﻢ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﯿﻢ ﺭﺿﺎﯾﺖ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺟﻠﺐ ﮐﻨﯿﻢ و تا كنون موفق به اخذ بيش از 15000 مجوز از مولفين و ناشرين بوده ايم.

 

شبکه های اجتماعی بازار کتاب


برای استفاده کاربردی تر از سایت ، اپلیکیشن بازار کتاب قائمیه را دانلود نمایید.

با کلیک بر روی این لینک عضو کانال تلگرام ما شوید.